Đắk Nông: Trải Nghiệm Tìm Kiếm “Uy Tín Nhất” Giữa Đất Đỏ Bazan
Bình minh Đắk Nông luôn bắt đầu bằng một bản giao hưởng của mùi hương: nồng nàn cà phê, hăng hắc tiêu và ngai ngái đất đỏ bazan. Ông Ba, với mái tóc bạc phơ như sương sớm, luôn là người đầu tiên thức dậy trong làng. Ông ngồi bên hiên nhà sàn, nhấp ngụm trà nóng, đôi mắt hằn sâu những nếp nhăn của thời gian dõi theo vệt nắng đầu tiên nhuộm vàng những luống cà phê xanh mướt. Cuộc đời ông đã gắn bó với mảnh đất này, với những mùa mưa nắng, với bao nhiêu vụ mùa bội thu rồi lại trắng tay vì giá cả bấp bênh. Cái “uy tín” trong đời ông, nó không phải là thứ gì đó xa vời, mà là chất lượng hạt cà phê ông làm ra, là lời hứa với người mua, là sự tin cậy của bà con lối xóm.
Thế nhưng, thời thế đổi thay. Những năm gần đây, cái “uy tín” mà lớp trẻ trong làng vẫn hay nhắc đến lại mang một sắc thái hoàn toàn khác. Nó len lỏi vào từng câu chuyện bên quán nước, trong tiếng rì rầm của những cuộc gọi khuya, thậm chí cả trong ánh mắt lấp lánh của thằng cháu nội ông, thằng Tùng. Tùng vốn là một đứa trẻ nhanh nhẹn, nhưng dạo này nó ít lên rẫy hơn, thời gian biểu của nó dường như gắn liền với chiếc điện thoại thông minh và những cuộc trò chuyện bí ẩn về một thứ gọi là “s 666 uy tín nhất Đắk Nông”.
Ông Ba không hiểu rõ “s 666” là gì, nhưng qua những mẩu chuyện chắp vá ông nghe được, nó dường như là một cánh cửa dẫn đến một thế giới khác, một thế giới mà ở đó, người ta có thể kiếm tiền nhanh chóng mà không cần phải dầm mưa dãi nắng trên rẫy cà phê. Cái từ “uy tín nhất” mà Tùng và bạn bè nó hay nhấn mạnh khiến ông Ba trăn trở. “Uy tín” của một sàn giao dịch nào đó trên mạng, nó có gì khác với cái “uy tín” của người nông dân một nắng hai sương? Phải chăng, cái trải nghiệm “đáng trải nghiệm nhất” đối với thế hệ trẻ bây giờ không còn là cảm giác tự tay gieo trồng, chăm sóc và thu hoạch thành quả, mà là cảm giác hồi hộp chờ đợi những con số nhảy múa trên màn hình?
Một buổi chiều tà, khi ông Ba đang ngồi nhặt cà phê khô, Tùng ngồi xuống cạnh ông. Thằng bé có vẻ bồn chồn. “Ông ơi, ông có tin vào may mắn không?” Tùng hỏi, giọng lí nhí. Ông Ba đặt hạt cà phê xuống, nhìn sâu vào mắt cháu. “May mắn thì có, nhưng may mắn không phải là thứ tự nhiên mà đến con à. Nó đến từ sự chuẩn bị, từ công sức con bỏ ra. Như việc trồng cà phê vậy, may mắn mưa thuận gió hòa là một chuyện, nhưng nếu con không chăm sóc kỹ càng, thì may mắn cũng không làm ra được hạt cà phê ngon.”
Tùng im lặng một lúc, rồi thở dài. “Nhưng có những thứ, người ta nói là 'trải nghiệm đáng giá', nó có thể thay đổi cuộc đời nhanh lắm ông ạ. Như cái 's 666 uy tín nhất' mà con với mấy đứa bạn hay chơi đó. Có người thắng lớn, đổi đời ngay tức khắc.”
Ông Ba khẽ lắc đầu. Ông không phán xét. Ông chỉ nghĩ về những vệt nắng cuối ngày đang đổ dài trên ngọn đồi phía xa, về dòng suối Ia Đrăng vẫn ngày đêm rì rào chảy. Cái trải nghiệm “đáng giá” mà ông biết, nó là mùi đất đỏ bám vào tay, là vị đắng của cà phê mới rang, là tiếng cười giòn tan của con cháu khi cùng nhau thu hoạch. Nó là sự bền bỉ, là lòng kiên nhẫn, là sự gắn bó sâu sắc với mảnh đất mà ông đã sống và chứng kiến bao nhiêu thế hệ lớn lên.
Ông nhớ lại lời dạy của ông cố ngày xưa: “Uy tín của người Đắk Nông không nằm ở những lời khoe khoang, mà nằm ở cái tâm khi làm việc, ở cái tình khi đối đãi. Chân thật như hạt cà phê, dù không bóng bẩy nhưng đậm đà chất riêng.” Lời dạy đó vang vọng trong tâm trí ông, đối chọi với cái “uy tín nhất” mà Tùng đang theo đuổi. Phải chăng, Tùng và những người trẻ khác đang tìm kiếm một thứ “uy tín” mới, một sự bảo chứng cho những giá trị tức thời, cho những giấc mơ được chắp cánh nhanh chóng?
Cái “trải nghiệm đáng giá” của Tùng có lẽ là cảm giác chiến thắng, là niềm hy vọng về một cuộc đời bớt vất vả. Nhưng cái “trải nghiệm” ấy, liệu có đủ sức níu giữ Tùng lại với mảnh đất này, với những giá trị truyền thống mà ông Ba đã dành cả đời vun đắp? Liệu nó có vững bền như những cây cà phê đã bám rễ sâu vào lòng đất Đắk Nông, đã trải qua bao nhiêu mùa sương gió mà vẫn kiên cường đứng vững?
Khi màn đêm buông xuống, những ngôi sao bắt đầu lấp lánh trên bầu trời Đắk Nông, lấp lánh như những hy vọng và những rủi ro trong cuộc sống. Ông Ba vẫn ngồi đó, ngắm nhìn ánh sáng mờ ảo hắt ra từ màn hình điện thoại của thằng cháu nội. Tiếng côn trùng rả rích, tiếng gió thổi xào xạc qua rẫy cà phê, và cả những câu chuyện về “s 666 uy tín nhất Đắk Nông” hòa vào nhau, tạo nên một bản nhạc không lời về sự chuyển mình của một vùng đất, nơi cái cũ và cái mới, cái truyền thống và cái hiện đại đang cùng tồn tại, cùng tranh đấu để định hình nên những giá trị, những “trải nghiệm đáng giá” của riêng mình.
